Компьютердик технологиялар жана жасалма интеллект институту
Жүктөө
Компьютердик технологиялар жана жасалма интеллект институту
Компьютердик технологиялар жана жасалма интеллект институту
ИКТиИИ

Arr. PI программасы

07/08/2025 05:56
Arr. PI программасы

Билим берүү программасынын программалык камсыздоонун тарыхы

КУУнун Программалык камсыздоо инженериясынын тарыхы 1998-жылы факультеттер аралык информатика жана компьютердик технологиялар кафедрасынын түзүлүшү менен башталат, анын жетекчиси доцент Б.Ж. Баячорова.  Кийинчерээк бул кафедра 1999-жылы түзүлгөн КУУнун Маалыматтык системалар жана технологияларды башкаруу боюнча борборунун (ЦСТ) курамына кирип, анын базасында маалыматтык технологиялар тармагында адистерди даярдоо этабы башталган. 2008-жылы КУУда түзүмдүк трансформацияга жана КУУнун Евразиялык инновациялык технологиялар институтунун (ЕвразИИТ) жаңы структурасынын түзүлүшүнө байланыштуу бул кафедра ЕвразИИТтин курамына кирген Компьютердик технологиялар кафедрасына өзгөртүлүп, бул кафедраны доцент Исаева Г.С.ор жетектеген. Евразия ИИТтин директору болуп дайындалды.  2013-жылы институттардын факультеттерге айланышына байланыштуу ЕвразИИТ КУУнун Евразия инновациялык технологиялар факультетине (ЕвразФИИТ) өзгөртүлгөн. 2015-жылы КУУда төмөнкү түзүмдүк трансформациянын натыйжасында КУУнун үч факультетин бириктирүү менен Маалыматтык-инновациялык технологиялар факультети (ФИМТ) түзүлдү: Маалыматтык жана инновациялык технологиялар факультети, Компьютердик технологиялар жана Интернет факультети, Маалыматтык системалар жана технологиялар факультети Компьютердик технологиялар кафедрасына, Программалык камсыздоо кафедрасына, FIITтин бир бөлүгү болуп калган инженердик жана инновациялык технологиялар. 2015-2023-жылдары бул кафедраны проф. Баячорова Б.Ж. 2023-жылы КУУда Компьютердик технологиялар жана жасалма интеллект институту (ICTiAI) түзүлүп, ICTiAIге кирген бардык кафедралар билим берүү программаларына, анын ичинде Программалык камсыздоо инженериясы жана инновациялык технологиялар кафедрасы программалык инженерия багыты боюнча билим берүү программасына өзгөртүлгөн, доцент В.Т. Бул программанын жетекчиси болуп Мураталиева дайындалды.

Бул бөлүмдүн ишмердүүлүгүнүн алкагында 2006-2012-жж. IT тармагында адистерди жана бакалаврларды даярдоо менен бирге. Информатика жана социалдык илимдер, прикладдык информатика багыттары боюнча магистрдик программаларды иштеп чыгуу жана ишке ашыруу үчүн Tempus KEMIS, ERAMIS 2 эл аралык билим берүү долбоорлору ишке ашырылган. Бул долбоорлордун алкагында кафедранын мүчөлөрү Пьер-Мегдес Франция университетинде (Франция), Генуя илимдер университетинде (Италия), Берлин техникалык университетинде (Германия), Люблин технологиялык университетинде (Польша), Аликанте университетинде (Испания) сыяктуу ЕБ өлкөлөрүнүн университеттеринде стажировкадан өтүштү. Чет өлкөлүк өнөктөш профессорлор менен биргеликте IT тармагында бир катар окуу китептери даярдалып, басылып чыкты. Евробиримдик өлкөлөрүнүн, Россиянын, Казакстандын университеттеринин өкүлдөрүнүн катышуусунда эл аралык конференциялар уюштурулуп, өткөрүлдү. 2008-жылдан баштап компьютердик-коммуникациялык технологиялар тармагында бакалаврларды даярдоо менен бирге Информатика жанакоомдук илимдер, андан кийин прикладдык информатика багыты боюнча. Кыргызстанда биринчи жолу 2010-жылдан бери Программалык камсыздоо инженериясы багытында бакалаврлар даярдалса, 2017-жылдан тарта бул багытта магистрлерди даярдоо башталды.

Кафедранын профессордук-окутуучулук курамы программалык камсыздоо жана маалыматтык технологиялар багыттары боюнча ГОСТту иштеп чыгууга активдүү катышат. Кафедранын ишмердүүлүгүнүн алкагында программалык камсыздоо багытында билим берүү программалары иштелип чыгып, 2010-жылдан бери бакалаврлар, 2017-жылдан 710400 Программалык камсыздоо багытында магистрлер, 2023-жылы Программалык камсыздоо инженериясы багытында PhD программасы иштелип чыгып, PhD программасын ишке ашырууга лицензия алынган.

Кафедранын кызматкерлери тарабынан 10дон ашык окуу китептери жана окуу куралдары даярдалып, басылып чыгарылды, анын ичинде: Информатиканын негиздери, Информатика. Кафедранын профессордук-окутуучулук курамы жыл сайын эл аралык жана республикалык илимий, илимий-методикалык конференцияларда баяндама жасап, илимий журналдарга макалаларын жарыялап турушат. Кафедранын мүчөлөрү программалык продуктыларга тиешелүү патенттерди алуу менен жаңы программалык технологияларды иштеп чыгуу жана ишке киргизүү боюнча бир катар илимий долбоорлорго катышкан.

Учурда Программалык инженерия багытынын билим берүү программасынын алкагында 3 профессор иштейт: Панков П.С. – КР УИАнын корреспондент мүчөсү, Баячорова Б.Ж., Михайлов Д.М., 6 доцент: Мураталиева А.Т., Темирова А.К., Бегалиев С.А., Сыдыкова М.Б., Исаева Г.С., Султанов Р.К., тажрыйбалуу ага окутуучулар Байалиева Э.З., З.Т. Омуров М.Т., мугалимдер: Нааматова Ж.Б., Жумашов О.Ж.

22/05/2026 09:06

Биздин кызматкерлер

2024 үчүн басылмалардын тизмеси

  1. Borubaev A., Pankov P. Computer presentation of kinematic topological spaces. – Qingdao: Qingdao University, 2024. – 150 p.
  2. Pankov P.S. , Bayalieva E.J. Оlympiads without Words // Olympiads in Informatics, 2024, Vol.18, pp. 81-88.
  3. Zhorobekov A.Zh., Pankov P.S., Nazarbaev F.T. Experience of conducting mathematical olympiads in Kyrgyzstan // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2024, No. 1, pp. 201-208.
  4. Bayachorova B., Pankov P. Independent Multimedia Presentation of Natural Languages // Book of abstracts. The 8th International Conference Contemporary Problems of Mathematics, Mechanics and Informatics (CPMMI 2024). – Novi Pazar:  State University of Novi Pazar, 2024. – p. 53.
  5. Панков П.С. Математикалык жана компьютердик моделдөөнүн
    өзгөчөлүктөрү // Тезисы докладов Международной научной конференции "V Борубаевские чтения", посвященной 70-летию НАН КР и 40-летию Института математики НАН КР. – Бишкек: Институт математики, 2024, С. 98.
  6. Сыдыкова М.Б., Баялиева Э.Ж., Интеграция искусственного интеллекта в образовательный процесс: современные вызовы и перспективы. Материалы VII Научно-практической конференции Информотизация инженерного образования. Журнал МЭИ. 55-61 б.
  7. Бегалиев С.А., Жумабекова Н.Ж., Жогорку окуу жайындагы окуу процессин автоматтык башкаруунун комплекстуу моделин тузуу. Ж.Баласагын атындагы КУУнун жарчысы. Атайын чыгарылышы, 200-210 б.
  8. Бегалиев С. А., Жумалиев Ж.О., Кыргыз Республикасындагы уюлдук станцияларда муздаткыч катары гидрофторкарбондорду (ГФК) жана “Free Colling” системасын колдонуу тажрыйбасын жана колдонуу практикасын изилдоо. «Теория машин, современные вызовы науки и промышленности» посвященной 90-летию со дня рождения видног ученого,д.т.н., проф., член-корр. НАН КР Дворникова Леонида Трофимовича.
  9. Бегалиев С. А., Жумалиев Ж.О., Исследования проблем замены современных энергоэффективных альтернатив в установках при обслуживании жилых и строительных зданий. «Теория машин, современные вызовы науки и промышленности» посвященной 90-летию со дня рождения видног ученого,д.т.н., проф., член-корр. НАН КР Дворникова Леонида Трофимовича.
  10.  Бегалиев С. А., Жумалиев Ж.О., Исследование опыта и практики применения гидрофторуглеродов (ГФУ) и системы «FreeCooling» в качестве хладагентов в сотовых станциях  в Кыргызской Республике. «Теория машин, современные вызовы науки и промышленности» посвященной 90-летию со дня рождения видног ученого,д.т.н., проф., член-корр. НАН КР Дворникова Леонида Трофимовича.

2023 үчүн басылмалардын тизмеси

  1. Maksat T. Omurov. Inverse problems for multi-dimensional loaded equations of heat-conducting type in the ground water theory. V. Internatuional turkic world CONGRESS on SCINCE and ENGINERING. Book of abstracts 15-16-17 september 2023. Kyrgyzstan-Turk Manas University. Bishkek-Kyrgyzstan. Pages 199. Pages 199, Maksat T. Omurov.
  2. Maksat T. Omurov. Inverse problems for multi-dimensional loaded equations of heat-conducting type in the ground water theory. V. Internatuional turkic world CONGRESS on SCINCE and ENGINERING. Book of Proceedings 15-16-17 september 2023. Kyrgyzstan-Turk Manas University. Bishkek-Kyrgyzstan. Pages 979-985.
  3. Баячорова Б.Ж., О развитии творческих подходов в профессиональной подготовке IT-специалистов. Вестник КНУ им. Ж. Баласагына 2023.
  4. Баячорова Б.Ж., Панков П.С., Тагаева С.Б., Использование информационно-коммуникационных  технологий для исследования диалектики устойчивости и неустойчивости. Вестник КНУ им. Ж. Баласагына 2023.
  5. Алыбаев К.С., Панков П.С., Тампагаров К.Б., Нарбаев М.Р. Погранслой-ные линии в теории сингулярно возмущенных обыкновенных дифференци-альных уравнений с аналитическими функциями. – Жалал-Абад, 2023. – 218 с.
  6. Pankov P.S., Belyaev A.A. Latent and evident knowledge to compose and to solve tasks in informatics // Olympiads in Informatics, 2023, Vol. 17, pp. 87–97.
  7. Панков П.С., Жээнтаева Ж.К. Метод расщепления пространства решений в теории динамических систем // Вестник ЖАГУ. 2023.  № 2 (55). - С. 72-76.
  8. Pankov P.S. Mathematical problems at Olympiads in informatics// Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2023, No. 1. - Pp. 100-106.
  9. Bayachorova B.J., Pankov P.S. Mathematical and Computer Models of Scie-ntific Notions // Вестник ОшГУ. Математика, Физика, Техника. 2023,  № 1. – С.255-261.
  10. Pankov P. Soft to conduct competitions and examinations in mathematics // Abstracts of the VII World Congress of Turkic World Mathematicians (TWMS Congress-2023), 2023, Turkestan, Kazakhstan. – p. 428.
  11. Pankov P., Burova E. Soft to conduct competitions and examinations in mathematics // Materials of the VII World Congress of Turkic World Mathematicians. Part III (TWMS Congress-2023), 2023, Turkestan, Kazakhstan. – pp. 113-121.
  12.  Bekeshev D.D., Pankov P.S. Mathematical model for texture presentation of colors // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2023, No. 2, pp. 131-133.
  13.  Pankov P.S. Computer programs for mathematical competitions and exami-nations // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2023, No. 2, pp. 142-147.
  14.  Pankov P.S., Zhoraev A.H. Controlled motion and visibility of stretched objects in virtual spaces // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2023, No. 2, pp. 148-154.
  15.  Pankov P., Bayalieva E. Interactive mathematical tasks without words  // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2023, No. 2, pp. 155-160.
  16.  Pankov P., Karagulov A., Baktybekov A. Complex of mathematical models for notions of natural languages // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2023, No. 2, pp. 161-166.
  17.  Жумабаев Б.Ж., Исаева Г.С., Упругое равновесие склонов гор при действии различных сил и внешних нагрузок. Вестник КНУ им. Ж. Баласагына 2023.
  18.  Мураталиева В.Т., Технологии электронного обучения студентов. Вестник КНУ им. Ж. Баласагына 2023.
  19.  Бегалиев С.А., Жумабекова Н.Ж., Создание комплексной модели автоматизированного управления учебным процессом в вузах. Вестник КНУ им. Ж. Баласагына 2023.

2022 үчүн басылмалардын тизмеси

  1. Панков П.С., Баячорова Б.Ж., Карабаева С.Ж. Информационные технологии для независимого представления естественных языков // Вестник КГУСТА имени Н.Исанова, № 1 (75), 2022. - С. 71-77.
  2. Pankov P.S., Kenenbaeva G.M. Category of controlled processes in computational mathematics and almost-isolated systems // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2022, No. 1. - Pp. 125-131.
  3. Pankov P., Kenenbaev E., Chodobaev S. Functional relations and mathematical models of transforming verbs // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2022, No. 1. - Pp. 131-136.
  4. Pankov P.S., Burova E.S. Computer presentation of mathematical knowledge as tasks // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2022, No. 1. - Pp. 137-141.
  5. Pankov P.S., Uraiymov K.A., Belyaev A.A. Olympiads in Informatics in Kyrgyzstan // Olympiads in Informatics, 2022, Vol. 16, pp. 125–133.
  6. Pankov P.S., Kenenbaeva G.M. Morphisms in category of controlled processes in computational mathematics // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2022, No. 2. - Pp. 115-121.
  7. Bayachorova B.J., Pankov P.S., Murzakulov S.M. Independent computer presentation of goal setting verbs  // Ж. Баласагын aтындагы КУУ жарчысы, 2022, № 3. - 206-211-б.
  8. Мураталиева В.Т., Algorithms to  investigate linear Volterra integro- differential equations with proportional retarding of argument. Вестник Института математики НАН КР, 2022, №1.
  9. Шеркулов Р.Р., Мураталиева В.Т., Проектирование принципа организации абонентского доступа к интернету города Джалал-Абад. В сборнике: INNOVATIONS AND TENDENCIES OF STATE-OF-ART SCIENCE. Proceedings of XVIII International Multidisciplinary Conference. Rotterdam, 2022. С. 95-99.
  10.  Сыдыкова М.Б., Казиева Г.К., Совершенствование самостоятельной работы студентов на курсах математики с использованием IT-технологий. Сборник материалов всероссийской научно-практической конференции с международным участием. Новосибирский ГУ., июнь. 2022. Стр. 43-51.
  11.  Сыдыкова М.Б., Турдакунова А.С., «Заманбап билим берүүдөгү маалыматтык технологиялардын ролу». Наука, новые технологии и инновации КР, №3, 86-91 б.
  12.  Сыдыкова М.Б., Касымова Т.Ж., Жапарова З., Применение информационных технологий в базе данных. Бюллетень науки практики РФ, №6, 483-487 стр.
  13.  Касымова Т.Ж., Сыдыкова М.Б., Жапарова З., Применение искусственного интеллекта в оптимизации математических процессов. Бюллетень науки практики РФ, №6, 32-36 стр.

2021 үчүн басылмалардын тизмеси

  1. Borubaev A., Pankov P. Demands on enciphering and Kolmogorov’s distinguishing function // Theses of International Scientific Conference "Problems of Modern Mathematics and its Applications" dedicated to the 70th anniversary of Academician A.A. Borubaev. - Bishkek: Kyrgyz Mathematical Society, 2021. - P. 11.
  2. Pankov P., Tagaeva S. Existence and stabilization of solutions of systems of differential equations with discontinuity // Theses of International Scientific Conference "Problems of Modern Mathematics and its Applications" dedicated to the 70th anniversary of Academician A.A. Borubaev. - P.54.
  3. Pankov P., Akerova Zh. Mathematical models of entropy based on physical dimension // Theses of International Scientific Conference "Problems of Modern Mathematics and its Applications" dedicated to the 70th anniversary of Academician A.A. Borubaev. - P. 83.  
  4. Pankov P., Kenenbaeva G., Askar kyzy L. Phenomena of equations and computer modeling // Theses of International Scientific Conference "Problems of Modern Mathematics and its Applications" dedicated to the 70th anniversary of Academician A.A. Borubaev. - P. 90.  
  5. Pankov P.S., Imanaliev T.M., Kenzhaliev A.A. Automatic Makers as a Source for Olympiad Tasks // Olympiads in Informatics, 2021, Vol. 15, pp. 75–82.
  6. Панков П.С., Баячорова Б.Ж. Компьютеризация как специфическая форма движения материи // Вестник КРСУ. 2021. Т. 21. № 6. С. 87-92.
  7. Pankov P.S., Bayachorova B.J., Karabaeva S.Zh. Mathematical models of relations in independent computer presentation of natural languages // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2021, No. 1. - Pp. 5-10.
  8.  Pankov P.S., Zheentaeva Zh.K., Shirinov T. Asymptotic reduction of solution space dimension for dynamical systems // TWMS J. Pure Appl. Math., V.12, N.2, 2021, pp.243-253.
  9. Pankov P. S., Burova E.S. Interactive presentation of mathematical objects // Computer tools in education, 2021, № 2, pp. 58–65.
  10.  Borubaev A.A., Pankov P.S. Encryption demands with Kolmogorov algorithmic metric // Herald of Institute of Mathematics of NAS of KR, 2021, No. 2. - Pp. 3-7.
  11.  Исаева Г.С, Кластерный подход к развитию горнодобывающего сектора Кыргызской Республики. // Современные проблемы геомеханики. Гидрогазодинамика, геомеханика, геотехнология и информатика Посв. 90- летию академика Айтматова И.Т., Бишкек 2021.
  12.  Исаева Г.С., Горно-экономическая оценка месторождений. // Современные проблемы геомеханики. Гидрогазодинамика, геомеханика,  геотехнология и информатика Посв. 90- летию академика Айтматова И.Т., Бишкек 2021
  13.  Мураталиева В.Т., Algoritm to investigate linear Volterra integral eguations with proportional retarding of argument. Вестник Института математики НАН КР, 2021, №2
  14.  Мураталиева В.Т., Развитие линий связи города Жалал-Абад республика Кыргызстан

В сборнике: . Proceedings of IX International Multidisciplinary Conference. Madrid, Spain, 2021. С. 44-48.

  1.  Muratalieva V., Theses of International Scientific Conference "Problems of Modern Mathematics and its Applications" dedicated to the 70th anniversary of Academician A.A. Borubaev. - Bishkek: Kyrgyz Mathematical Society, 2021
  2.  Мураталиева В.Т., Модели и технологии электронного обучения студентов. Вестник МУК.- № 2(43)– Бишкек, 2021. С.296-302.
  3.  Сыдыкова М.Б., Бакманова А.И.,  И.Арабаев атындагы КМУнун проф. Алиев Ш. 70 жылдыгына арналган «Математика жана Табият таануу: cанариптештирүү шартында билим берүүнүн заманбап технологияларынын көйгөйлөрү» темасындагы эл аралык илимий-практикалык конференциясынын жыйынтыгы-Бишкек 2021 ж.

Экинчиси Жаңылыктар